درس ۱۱ اقتصاد دهم علوم انسانی

درس ۱۱ اقتصاد دهم علوم انسانی

رشد و پیشرفت اقتصادی

در این درس می خواهیم دربارۀ رشد و پیشرفت اقتصادی گفت وگو کنیم.

در این درس می‌آموزیم:
   نرخ رشد اقتصادی (رشد تولید ناخالص داخلی) را محاسبه کنیم.
   وضعیت توزیع درآمد افراد یک جامعه را براساس سهم دهک ها محاسبه کنیم.
  دربارۀ شاخص توسعۀ انسانی توضیح دهیم.

شما ممکن است رشد خود را در افزایش سطح آگاهي و تحصیلات خود بدانید و دوست شما رشد خودش رادر ایجاد و گسترش یک کسب و کار درآمدزا مي بیند.

در اقتصاد معمولا کشورهایي را که از قدرت تولیدي بالاتر و درآمد بیشتری برخوردار باشند، پیشرفته تر مي دانند افزایش قدرت تولید کشور در گرو افزایش قدرت تولید شرکت هاي تولیدي و سازوکارهاي مناسب براي ایجاد کسب کار و دادوستدهاي مناسب است.

کشورهای پیشرفته 

  • معمولاً درآمد و تولید بالایي دارند
  • درآمدها به صورت عادلانه تري توزیع شده است.
  • تعداد بیکاران این کشورها نیز کم است.
ویژگی‌های کشورهای پیشرفته

 

– معمولا لاً درآمد و تولید بالایی دارند.
 -درآمدها به صورت عادلانه تری توزیع شده است.
 – تعداد بیکاران کشورهاکمتر است. 
 – در برابر شوک های اقتصادی قدرت مقاومت دارند.
– از ثبات نسبی قیمت ها و بازار برخوردار است.
 – می تواند در شرایط بحرانی نیازهای اولیه خودش را تامین و حتی مازاد آن را صادر کند.
 – از سطح سواد و بهداشت عمومی بالایی برخوردار است. 
 – روحیه اعتماد و همبستگی میان مردم این کشورها برای تکاپو و تلاش اقتصادی برجسته است.

مؤلفه های پیشرفت اقتصادی 

رشد اقتصادی

اگر در جامعه ای میزان واقعی تولید در دوره معین نسبت به دوره قبل افزایش یابد می گوییم در آن جامعه رشد صورت گرفته است. رشد به معنای افزایش تولید است؛ بنابراین مفهوم کمّی دارد.رشد اقتصادی از این عوامل تاثیر می پذیرد.

– سرمایه گذاری بیشتر
– به کارگیری روش های بهتر و فناوری مناسب تر  
– افزایش منابع، ظرفیت تولیدی خود را بالا ببرد.

تاثیرافزایش منابع بر رشد اقتصادی یک کشور

سرمایه های فیزیکی کشور می تواند با سرمایه گذاری در کارخانه ها، ساختمان ادارات، ماشین آلات و مغازه ها افزایش یابد. سرمایهانسانی با آموزش افزایش می‌یابد با منابع در دسترس بیشتر یک کشور می تواند کالا و خدمات بیشتری تولید کند.

رشد اقتصادی به عنوان یک هدف مشترک

کشور را قادر می سازد کالاها و خدمات بیشتری تولید کند و گام مؤثری برای تأمین نیازها و خواسته های شهروندان خود بردارد.

اقدامات هر کشور برای اینکه از مواهب رشد اقتصادی در آینده لذت ببرد

باید چیزهایی را در زمان حال در اقتصاد فدا کند؛ باید منابعی را که می توانست برای ساختن کالاهای مصرفی در زمان حال استفاده شود، برای ساختن انواع سرمایه ها و توسعۀ روش های تولید بهتر برای آینده صرف کند.
همان طور که ما هم گاهی از بعضی خریدهای لذت بخش صرف نظر می کنیم تا پولمان را برای انتخاب های دیگری در آینده که زندگی ما را بهتر می کند، پس انداز کنیم.

اندازه‌گیری رشد اقتصادی 

با تولید (درآمد) ناخالص داخلی رشد اقتصادی اندازه‌گیری می‌شود.

رشد به معنای افزایش تولید است. بنابراین اقتصاددانان برای اندازه گیری رشد، به میزان رشد تولیدات یک کشور در طول سال می نگرند.

تولید ناخالص داخلی یک کشور

GDPارزش پولی همۀ کالاها و خدمات نهایی تولید شده در داخل مرزهای یک کشور در طول یک سال است.

با فرض اینکه هر تولید داخلی، درآمدی را برای تولیدکنندگان آن ایجاد کرده است، می توان درآمد داخلی را نیز معادل تولید داخلی دانست.

مجموع درآمدهایی است که در طول سال برای کشور به دست می آید ⇐ درآمد داخلی

برای فهم بهتر تولید داخلی، بر پنج کلید واژۀ مهم این تعریف تمرکز می کنیم: «ارزش پولی»، «همۀ کالاها و خدمات»، «نهایی»، «درون مرزهای کشور» و «در یکسال».

ارزش پولی

برای اندازه گیری تولید کشور، نیاز به یک واحد مشترک داریم که بتوانیم هر چیزی را که تولید شده است، اندازه گیری کنیم.
از هر واحد اندازه گیری مثل کیلوگرم هم می شود استفاده کرد؛ اما شاید نتیجه مفید نباشد؛ چراکه قطعا یک کیلوگرم چیپس سیب زمینی با یک کیلوگرم چیپست رایانه قابل جمع شدن نیست! درعوض وقتی همه را به ارزش پولی که از بازار به دست آمده برگردانیم و آنها را جمع کنیم، منطقی تر می شود. در این صورت صرف نظر از ابعاد و اندازه و وزن، هر کالا با ارزشی که در بازار داشته در محاسبۀ مقدار تولید لحاظ خواهد شد.

کالا و خدمات

تولید فقط محدود به تولید کالاهایی مانند توپ و لبنیات نیست، بلکه خدماتی مانند خدمات لوله کشی، خلبانی هواپیما، رانندگی کامیون و معاینۀ پزشکی هم تولید است و باید در محاسبۀ ما لحاظ شود.

تولید نهایی

برای اندازه گیری تولید ناخالص داخلی، تنها کالا و خدمات نهایی را در نظر می گیریم، نه محصولات واسطه ای را؛ چراکه کالاها و خدمات واسطه ای همگی در تولیدات نهایی محاسبه شده اند و اگر آنها را هم جداگانه محاسبه کنیم، دچار خطای محاسبه مجدد می شویم.
مثال پنبه و لباس را (در درس مالیات بر ارزش افزوده)، به یاد آورید. برای محاسبۀ ارزش لباس های تولید شده، لازم نیست ارزش محصولاتی نظیر پنبه و نخ و پارچه را نیز جداگانه محاسبه کنیم؛ بلکه با محاسبۀ ارزش کل لباس های تولید شده، خود به خود ارزش کالاهای واسطه ای که در آن به کاررفته است نیز محاسبه می شود.

تولید ناخالص داخلی

تولید ناخالص داخلی تنها شامل کالاها و خدمات نهایی تولید شده در یک سال تقویمی از اول فروردین تا پایان اسفند است. این مقدار شامل فروش اقلام باقیمانده از سال قبل نمی شود؛یعنی چیزهایی که در یک سال ساخته می شود و در سال بعد فروخته می شود.

مواردی که در تولید ناخالص داخلی محاسبه نمی شوند:

– کار بدون دستمزد؛ مانند کارهایی که در خانه انجام می گیرد یا خدماتی که در خیریه ها به صورت داوطلبانه ارائه می شود و پولی برای آنها رد و بدل نمی گردد اگرچه دارای ارزش بالایی هستند اما در محاسبات تولید ناخالص داخلی محاسبه نمی شود.
– خرید و فروش کالاهای دست دوم از جمله خودرو ، مبلمان یا خانه این کالاها زمانی که برای اولین بار تولید و فروخته شده اند به حساب آمده اند
 – تولیدات اقتصاد زیرزمینی، غیرقانونی و قاچاق که اطلاعات دقیقی از آنها در دست نیست و عملا لاً محاسبه آنها مشروعیت بخشی به این گونه فعالیت ها تلقی می‌شود.

مشکل اندازه گیری تولید ناخالص داخلی به واحد پولی این است که قیمت کالاها و خدماتی که تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهند به طور مداوم در حال تغییر است و نمی توان میزان واقعی تولیدات داخلی را سنجید.

برای جلوگیری از اشتباه ناشی از افزایش قیمت در محاسبه متغیرهای اقتصادی اقتصاددانان سال معینی را به عنوان (سال پایه )انتخاب می کنند و ارزش تولیدات هر سال را بر حسب قیمت کالاها و خدمات در سال پایه محاسبه می کنند.

محاسبه تولید ناخالص داخلی و نرخ رشد آن

همچنین اگر بخواهیم بدانیم تولیدات سال جاری نسبت به سال قبل، چه میزان رشد داشته است، می توانیم از رابطۀ زیر استفاده کنیم

 قبل سال داخلی ناخالص تولید  _  جاری سال داخلی ناخالص تولید

۱۰۰×———————————————————————————————————————— = نرخ رشد تولید

تولید ناخالص داخلی سال قبل 

از نمودار رشد تولید ناخالص داخلی برای نشان دادن رشد اقتصادی کشور استفاده می شود.

شاخص های دیگر اندازه گیری پیشرفت اقتصادی

شاخص های مربوط به رشد کمی اقتصاد و افزایش تولید ناخالص ،به تنهایی نمی‌تواند نشان دهنده میزان پیشرفت یک کشور باشد.
پیشرفت کشور فقط محدود به رشد کمی آن ،یعنی افزایش تولید ناخالص داخلی نیست بلکه ابعاد
دیگری نیز دارد؛از جمله: چگونگی وضعیت توزیع ثروت ،شاخص توسعه انسانی نیز می باشد.

شاخص دهک ها

مهمترین شاخص سنجش وضعیت توزیع درآمد شاخص دهک است.

نحوه محاسبه شاخص دهک 

مردم کشور را به ده گروه جمعیتی مساوی تقسیم می کنند در طبقه‌بندی این ده گروه سطح درآمد از کمترین به بیشترین مد نظر قرار می گیرد به عبارتی گروه اول که ۱۰ درصد اولیه جمعیت را تشکیل می‌دهند کمترین درصد درآمد ملی و ۱۰ درصد آخر بیشترین درصد درآمد ملی را دارند.

درس ۱۱ اقتصاد دهم علوم انسانی

گاهی مواقع درآمدهای مردم برای به دست آوردن شاخص دهک ها قابل ثبت نیست به همین دلیل اقتصاددانان برای به دست آوردن اختلاف درآمدی، اختلاف هزینه‌ای را محاسبه می کنند در این حالت هزینه خانوار نماینده درآمد آن است.

شاخص توسعه انسانی ( HDI) (Human Development Index)

از مؤلفه‌های شاخص توسعه انسانی
میزان امید به زندگی در بدو تولد،
میانگین سال های تحصیلی،
سرانه درآمد ناخالص ملی،
رشد شاخص های نابرابری،
دسترسی به آب آشامیدنی سالم،
بهداشت عمومی،
شاخص های فقر و پایداری محیطی

از مؤلفه‌های شاخص های پایداری محیطی 
انرژی های تجدید شونده و فسیلی،
کاهش آلاینده های محیط زیست و گازهای گلخانه‌ای،
نقصان منابع طبیعی و
تغییرات نواحی جنگلی.

اگر معیارهای اندازه‌گیری رشد یعنی تولید ناخالص داخلی را با معیارهای اندازه‌گیری نابرابری درآمدی و سایر شاخص ها نظیر شاخص امید به زندگی، میزان سواد و یا شاخص های مربوط به بهداشت ترکیب کنیم می توانیم تصویر کامل تری از پیشرفت اقتصادی کشور به دست آوریم.

درس ۱۱ اقتصاد دهم علوم انسانی

الگوی پیشرفت اسلامی – ایرانی

شاخص های الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی
تفاوت فرهنگی علم و فناوری موضوعات محیط زیستی و بیشتر مدل‌های فرهنگی و معنوی مبارزه با فساد بهبود فضای کسب و کار.

اندیشمندان کشور ما به فکر دستیابی به یک الگوی بومی برای پیشرفت هستند؛ نهادهای سرمایه داری همچنان در جهت انباشت ثروت در دست عده ای محدود و توزیع ناعادلانه آن فعالیت دارند این نگرانی ها باعث شده اندیشمندان کشورمان به فکر دستیابی به یک الگوی بومی برای پیشرفت باشند.

 

داغ ترین مطلب!
درس 4 جامعه شناسی 12 علوم انسانی

میانگین امتیازات ۴ از ۵

دیدگاه‌ خود را بنویسید

تخفیف 5%+25%
هیچی
دفعه ديگه .
تقریبا!
مبلغ نقدی ۱۰۰۰۰۰ریال
کد تخفیف 7%+25%
چیزی نیست
روز شانست نبود
تقریبا!
ارسال رایگان
نشد
پوچ

شانس خودتان را برای برنده شدن یک جایزه امتحان کنید!
شانس خود را برای برنده شدن تخفیف های شگفت انگیز امتحان کنید!
دکمه زیر را فشار دهید و اجازه دهید تا گردونه شانس شما را برای بردن جایزه مشخص کند.

اگر برنده شدید کدی که گردونه بهتون میده رو یادداشت کنید و هتگام ثبت سفارش در قسمت کد تخفیف وارد کنید

اگر بازنده شدید ما یک بازی دیگر به شما می دهیم !

به بالا بروید