درس نهم منطق دهم علوم انسانی

درس نهم منطق دهم علوم انسانی

قضیه شرطی و قیاس استثنایی

قضیه ای که در آن به اتصال یا انفصال میان دو نسبت، حکم شود.

اقسام قضایای شرطی:

– قضیه ی شرطی متصل

– قضیه شرطی منفصل

قضیه ای که در آن به پیوستگی و اتصال و ملازمه ی دو نسبت ، حکم شود، قضیه ی شرطی متصل گویند.

اجزای قضیه شرطی

الف: مقدّم (شرط) (جزء اول)
ب: تالی (جواب شرط) (جزء دوم)

اگر نور شدت یابد، (مقدم ) مردمک چشم تنگ می شود.(تالی)

مثال: تمرین را امشب می نویسم،( تالی) اگر وقت پیدا کنم.( مقدم)

 

قضیه ای که در آن به انفصال، جدایی و گسستگی میان دو نسبت، حکم شود. قضیه شرطی منفصل گویند.

اقسام قضایای شرطی منفصل:

الف) منفصل حقیقی
ب) منفصل مانعه الجمع(غیرقابل جمع در صدق)
ج)منفصل مانعه الرفع (یا مانعه الخلوّ) ( غیرقابل جمع در کذب)

هرگاه در قضیه شرطی منفصل، میان دو جزء قضیه، انفصال و جدایی حقیقی و تامّ باشد، منفصل حقیقی گویند. مثال:عدد یا زوج است یا فرد

هرگاه در قضیه شرطی منفصل، صدق (درست بودن) دو جزء محال باشد ولی کذب (غلط بودن)دو جزء قضیه محال نباشد.(مانند تضاد) لایجتمعان و یرتفعان منفصل مانعه الجمع(غیرقابل جمع در صدق)گویند.

راه‌های تشخیص اقسام قضایای شرطی منفصل:

در مقابل و ادامه ی قضیه شرطی منفصل، دو کلمه زیر را می نویسیم:
یا هیچکدام یعنی احتمال دیگری وجود دارد که اگر این حالت درست باشد، قضیه‌ی ما، مانعه الجمع است.
یا هر دو یعنی هر دو جزء قضیه همزمان ممکن است درست باشد، که اگر این حالت درست باشد قضیه ی ما، مانعه الرفع است.

چنانچه هیچ یک از دو حالت بالا، درست نباشه، قضیه‌ی ما منفصل حقیقی است.

به جای یا نه می گذاریم، چنانچه معنای جمله درست باشد، قضیه‌ی ما مانعه الجمع است.
به جای یا هم می گذاریم، چنانچه معنای جمله درست باشد قضیه‌ی ما مانعه الرفع است.

چنانچه دو حالت بالا، نادرست باشند، قضیه‌ی ما منفصل حقیقی است.

قیاس استثنایی

قیاسی که عین نتیجه یا نقیض نتیجه در یکی از مقدمات استدلال ذکر شده باشد.

قیاس استثنایی اتصالی
فرمول: قضیه شرطی متصل + قضیه حملی = نتیجه (قضیه حملی)

استثنایی اتصالی: از شرطی متصل تشکیل شده و مقدمه دوم ۴ حالت دارد:

مثال:اگر بخاری برقی روشن باشد، اتاق گرم می شود.

وضع مقدم(خود مقدم)بخاری برقی روشن است  معتبر است.

وضع تالی(خود تالی)اتاق گرم شده است  نامعتبر است.

رفع مقدم(ضد مقدم)بخاری برقی روشن نیست  نامعتبر است.

رفع تالی(ضد تالی)اتاق گرم نشده است  معتبر است.

در صورتی که وضع مقدم  و رفع تالی را رعایت نکینم، قیاس استثنایی اتصالی نامعتبر است و دچار مغالطه شده ایم، بنابراین در دو حالت زیر قیاس استثنایی اتصالی نامعتبر است:

الف: مغالطه رفع مقدم: زمانی رخ می دهد که به جای وضع مقدم، رفع مقدم انجام شود.  نقیضِ مقدم قضیه شرطی را در مقدمه دوم (قضیه حملی) نوشته شود.
مثال:اگر این شخص دانشجو باشد دیپلم است، اما دانشجو نیست، پس دیپلم نیست.
ب: مغالطه وضع تالی: زمانی صورت می گیرد که عین تالی قضیه شرطی در قضیه حملی (مقدمه دوم) نوشته شود.
اگر او کرونا داشته باشد تب دارد، اما او تب دارد، پس کرونا دارد.

استثنایی انفصالی:

قیاس انفصالی حقیقی، قیاسی است که قضیه منفصله حقیقی، مقدمه‌ی اول قیاس است.
در این قیاس با چهار حالت مواجه هستیم که هر چهار حالت معتبر است:
قضیه شرطی منفصل + قضیه حملی = نتیجه (قضیه حملی)

 

داغ ترین مطلب!
جزوه درس دوم فلسفه یازدهم

اثبات یکی از دو جزء قضیه ( فعل مقدمه دوم، مثبت)است( باشد) و نفی جزء دیگر ( فعل نتیجه منفی ) نیست( باشد).
– این عدد یا زوج است یا فرد، اما زوج است، پس این عدد فرد نیست.
– این عدد یا زوج است یا فرد، اما فرد است، پس این عدد زوج نیست.

نفی یکی از دو جزء قضیه (فعل مقدمه دوم، منفی ) نیست( باشد) و اثبات طرف دیگر (فعل نتیجه مثبت ( است ) باشد ).
– این عدد یا زوج است یا فرد، اما زوج نیست، پس این عدد فرد است.
– این عدد یا زوج است یا فرد، اما فرد نیست ، پس این عدد زوج است.

سوالات درس نهم منطق دهم علوم انسانی

– منظور از قضیة شرطی چیست و به چند دسته تقسیم می شود؟ص ۸۵
– منظور از قضیة شرطی متصل و منفصل را با ذکر یک مثال توضیح دهید.ص ۸۵
– علت نامگذاری قضایای شرطی متصل چیست؟ ص ۸۵ و ۸۶
– قضایای شرطی متصل از چه اجزایی تشکیل شدهاند؟ مثال بزنید.ص ۸۶
– قضایای شرطی متصل در مکالمات روزمرّه به چه صورت به کار می روند؟ چند مثال بیان نمایید.ص ۸۶
-علت نامگذاری قضایای شرطی منفصل چیست؟ ص ۸۷
– انواع قضایای شرطی منفصل را نام ببرید.ص ۸۷
– منظور از قضیة منفصل حقیقی چیست؟ چرا آن را به این نام بیان کرده اند؟ مثال بزنیدص ۸۷
– منظور از قضیة منفصل غیر قابل جمع در صدق یا مانعة الجمع چیست؟ علت نامگذاری آن چیست؟ مثال بزنید ص ۸۷
-منظور از قضیة منفصل غیر قابل جمع در کذب یا مانعة الرفع چیست؟ علت نامگذاری آن چیست؟ مثال بزنید.ص ۸۷
-راه تشخیص اقسام قضایای شرطی منفصل از یکدیگر چیست؟ ص ۸۹
– قیاس استثنایی از چه اجزایی تشکیل میشود؟ انواع آن را نام ببرید.ص ۹۰
در قیاس استثنایی اتصالی، مقدمة دوم چند حالت میتواند داشته باشد؟
چهار حالت: وضع مقدم، وضع تالی، رفع مقدم، رفع تالی
 -در قیاس استثنایی اتصالی، کدامیک از حالتها معتبر هستند؟ با چه عنوانی بیان می‌شوند؟ ص ۹۰
– منظور از مغالطة رفع مقدم و وضع تالی چیست؟ ص ۹۱
– با قضیة منفصل حقیقی چند قیاس استثنایی قابل تشکیل است؟ کدامیک معتبر می‌باشد؟ ص۹۲

دیدگاه‌ خود را بنویسید

تخفیف 5%+25%
هیچی
دفعه ديگه .
تقریبا!
مبلغ نقدی ۱۰۰۰۰۰ریال
کد تخفیف 7%+25%
چیزی نیست
روز شانست نبود
تقریبا!
ارسال رایگان
نشد
پوچ

شانس خودتان را برای برنده شدن یک جایزه امتحان کنید!
شانس خود را برای برنده شدن تخفیف های شگفت انگیز امتحان کنید!
دکمه زیر را فشار دهید و اجازه دهید تا گردونه شانس شما را برای بردن جایزه مشخص کند.

اگر برنده شدید کدی که گردونه بهتون میده رو یادداشت کنید و هتگام ثبت سفارش در قسمت کد تخفیف وارد کنید

اگر بازنده شدید ما یک بازی دیگر به شما می دهیم !

به بالای صفحه بردن