درس نهم اقتصاد دهم علوم انسانی

درس نهم اقتصاد دهم علوم انسانی

تورم وکاهش قدرت خرید

آنچه می آموزیم:

بررسی تاریخچه پول
– آشنایی دانش آموزان باوظایف پول
– بررسی نقدینگی درجامعه
– بررسی مفهوم تورم
– بررسی چگونگی محاسبه نرخ تورم
-بررسی پیامدهای تورم وعلت های ایجادآن

پول

مبادلات در جوامع ابتدایی به شکل پایاپای(تهاتری)انجام می گرفت.

معایب : موازنه این کالا ها کار دشواری بود، بسیاری از کالاهای مبادله شده فساد پذیر بودند، بعضی از این کالا ها به راحتی قابل حمل نبودند، گاهی اتفاق می‌افتاد که شخصی برای تامین نیازهایش مجبور بود چندین مبادله را انجام دهد.

به دنبال مشکلات مرحله قبل، بشر برای مبادلات خود، از کالاهایی با دوام و فاسد نشدنی و قابل تقسیم به تکه های کوچک و پر طرفدار استفاده کرد.

تاریخچه پول ومبادله
– کالاباکالا،پایاپای(تهاتر)
-کالا باکالای خاص(اولین پول مورداستفاده بشر)
– استفاده ازفلزات گرانبهای طلاونقر
-رسیدصرافان وتجار(اولین اسکناس مورداستفاده بشر)
– پول تحریری یاثبتی توسط دولت وبانک مرکزی
-پول الکترونیکی و مجازی

مشکلات مبادله پایاپای(تهاتری)

-عدم تمایل همزمان طرفین به مبادله(مثلافردی که مقداری گندم اضافی داشت ومی خواست آن رابابرنج معاوضه کندبایدفردی رامی یافت که برنج اضافی داشته باشدوحاضرباشدآن راباگندم معاوضه نماید.)
-مشکل سنجش ارزش(دراین شکل مبادله تعیین ومحاسبه قیمت هاوتبدیل آن هایه یکدیگر مشکل زابودودرمبادله افرادنمی
دانستندکه چه میزان ازکالاهااضافی خودرابدهندوچه میزان ازکالای موردنیازرادریافت کنند.)
-مشکل پس اندازوحفظ ارزش(اگرکالابرای مدتی طولانی پس اندازمی شدازبین می رفت وارزش خودش رازدست می داد.)

 

به دلیل مشکلاتی که مبادله پایاپای داشت، بشر برای مبادلات خود، از کالایی با دوام و فاسدنشدنی و قابل تقسیم به تکه های
کوچک و پرطرف دار استفاده کرد. البته در هر منطقه، کالایی خاص پرطرف دار بود.

مثلاً در ایران، غلات؛ در هندوستان، صدف؛ در تبت، چای و در روسیه، پوست سمور خواهان بیشتری داشت.

ساکنان این مناطق حاضر بودند کالاهای اضافی خود را با این کالاها معاوضه کنند؛ زیرا اطمینان داشتند که با دادن این کالاها می توانند کالاهای موردنیاز خود را دریافت کنند.

به این ترتیب، این نوع کالاها به عنوان اولین پول، مورد استفاده قرار گرفت.

 

انتخاب فلزات گرانبهای طلاو نقره به عنوان پول، موجب گسترش تجارت در داخل کشورها و بین ملت ها شد و فعالیت هایی از قبیل دریانوردی و حمل و نقل را نیز رونق بخشید.

مزایای طلاونقره(پول فلزی) نسبت به کالای خاص

فسادناپذیر،حجم کمی دارد،حمل ونقل آن در مبادلات آسان تراست.

معایب و مشکلات طلاونقره(پول فلزی)

-میزان طلا و نقره محدود بودو با افزایش تجارت و مبادله، به پول بیشتری نیاز بود.
-درمبادلات باحجم زیاد،به دلیل سنگینی ووزن زیادوسیله مناسبی برای پرداخت نبود.

عده ای از بازرگانان در معاملات خود به جای پرداخت سکه های فلزی، رسیدی صادر می کردند که بیانگر بدهی آنان بود.

طرف مقابل هم براساس اعتمادی که داشت، این رسید را می پذیرفت. به تدریج، بازرگانانی که به یکدیگر اعتماد داشتند، این رسیدها را بین خود مبادله می کردند.

مردم برای در امان ماندن از خطرهای احتمالی و همچنین رهایی یافتن از حمل مسکوکات در معامله ها، پول های خود را به تجار یا صرافان معتبر می سپردند و در مقابل، رسید معتبر از آنان دریافت می کردند و در معاملات خود این رسیدها را به کار می گرفتند تا جایی که در دوران تمدن اسلامی ،کارگری در بلخ رسید صرافی اسلامبل(استانبول) را می گرفت.

معایب و مشکلات رسیدصرافان و تجار

بی مبالاتی یا سوء استفادۀ برخی صرافان از اعتماد مردم
تعداد زیاد انواع رسیدها و صرافی ها، که آشنایی و اعتبارسنجی آنها را برای مردم سخت کرده بود.

موجب شد تا دولت ها برای جلوگیری از بروز این گونه مشکلات به ناچار چاپ و انتشار اسکناس را بر عهده گیرند.
فکر سپردن نشر پول به یک بانک تجاری از اینجا شکل گرفت.

جلوگیری ازنقل و انتقال اسکناس هادرمبادلات

با گسترش ارتباطات، بانک ها فعالیت خود را گسترش دادند و نقل و انتقال اسکناس هم کم کم دشوار شد .در این میان یکی از خدماتی که بانک ها ارائه دادند، چک بود.

اقدام دیگربانک هابرای جلوگیری ازنقل وانتقال اسکناس ها،پول الکترونیکی قابل ثبت در کارت های بانکی و قابل انتقال در شبکه های ارتباطی بود.

چک پول تحریری یا ثبتي

 از آتجایی افراد خودشان مبلغ چک را روی آن می نویسند، به آن چک پول تحریری یا ثبتي گفته می شود.

افزایش حجم و سرعت مبادلات و همراه شدن آن با انقلاب دیجیتال و الکترونیک، موجب شد تا بشر به دنبال روش های سریع تر و راحت تری باشد. در نتیجه امروز شاهدیم که پول الکترونیکی قابل ثبت در کارت های بانکی و قابل انتقال در شبکه های
ارتباطی، خرید و فروش و انتقال دارایی را بسیار آسان کرده است.

خصوصیت اعتباری پول های کاغذی، تحریری یا الکترونیکي

اطمینانی که مردم به ارزش پول در مبادلات دارند، پشتوانۀ پول به شمار می رود. زمانی که پول طلا و نقره رایج بود، پشتوانۀ پول همان طلا و نقرۀ موجود در خود پول بود. پشتوانه پول کاغذی پول های فلزی و شمش های طلا و جواهراتی بود که نزد صراف یا بانک بودامروزه پول های فلزی و کاغذی و تحریری و الکترونیکی که در دست افراد یا در حساب آنهاست ،پشتوانه‌ای جز قدرت اقتصادی کشور ندارد.

وظایف پول

افراد در مبادلات خود ،پول را می پذیرید؛ زیرا می دانندکه دیگران نیز هنگام فروش کالاها یا خدمات خود، آن را خواهند پذیرفت.

با پول می توان ارزش کالاها را مشخص کرد و سپس ارزش نسبی آنها را باهم سنجید. عملاً پول ،کار خرید و فروش کالاهای مختلف و تبدیل قیمت ها را به یکدیگر آسان می کند. هریک از کشورها دارای واحد ارزش خاص خود هستند؛ مثلاً واحد ارزش در اتحادیۀ اروپا یورو، در آمریکا دلار و در ایران تومان  است.

پس انداز و حفظ ارزش

شما نیازهای گوناگونی دارید که با پرداخت پول، آنها را برطرف می کنید.بعضی نیازها هر روزه و بعضی در طول زمان پیش می آید و فرد همواره باید مقداری پول را برای رفع نیازهای آیندۀ خود نگهداری کند. علاوه بر هزینه های روزمره، برخی هزینه های غیرقابل پیش بینی نیز هست که در موقعیت های خاص پیش می آید.

پرداخت های آینده

در صورتی که پول بتواند حفظ ارزش کند، می تواند وسیلۀ مناسبی برای پرداخت آینده نیز باشد. این وظیفۀ پول در روزگار ما کاملاً محسوس است؛ زیرا بیشتر معاملات تجاری در مقابل پرداخت های آینده صورت می گیرد. خرید اقساطی و رد و بدل کردن حواله های بانکی نیز از همین نوع است.

نقدینگي

کل حجم پول موجود در کشور، نقدینگی آن کشور به شمار می رود.کل پولی را که به شکل اسکناس در دست مردم و یا به شکل سپرده در حساب های بانکی نگهداری می شود.

تورم

اقتصاددانان افزایش در سطح عمومی قیمت ها را تورم می گویند. هر گونه افزایشی در قیمت را نمی توان تورم دانست؛ نرخ تورم، درصد افزایش سالانۀ سطح عمومی قیمت هاست. اگر قیمت کالاها در امسال نسبت به سال قبل ۲۵ درصد افزایش یافته باشد؛ یعنی ما نسبت به سال قبل تورم ۲۵ درصدی داریم و این به معنای آن است که قدرت خرید پول ما ۲۵ درصد ۲ درصد کمتر از سال قبل می توان کالا خریداری کاهش یافته؛ یعنی با یک مقدار مشخص پول (مثلاً ۵ هزار تومان) امسال ۵ کرد ،پس تورم نشان می دهد که قدرت خرید پول چقدر کاهش یافته است.

نرخ تورم

برای اندازه گیری تورم از شاخص قیمت مصرف کننده( cpi ) بهره می برند.

شاخص قیمت مصرف کننده

برای تشکیل شاخص قیمت مصرف کننده، دولت ها معمولاً یک سبد بازار یعنی بسته ای از کالاهای گوناگون را که عموم مصرف کنندگان احتمالاً خریداری می کنند در نظر می‌گیرند، سپس دولت هزینۀ این سبد بازار را در طول زمان رصد میکند.

اگر قیمت این سبد در طی یک دورۀ مشخص، ۱۵ درصد افزایش داشت، cpi نیز ۱۵ درصد افزایش دارد. سبد بازار طیف وسیعی از کالاها را شامل انواع مواد غذایی، ماشین، لباس، خدمات تفریحی و … پوشش می دهد.

عدد ۱۰ به ما می گوید که از سال قبل تاکنون، ۱۰ درصد شاخص قیمت مصرف کننده رشد داشته است و یا به عبارت دیگر، ما نسبت به سال قبل، تورمی معادل ۱۵ درصد داشته‌ایم.

وقتی افزایش در سطح قیمت ها، بی‌رویه، پرنوسان و مداوم باشد، با تورم زیان بار روبه رو هستیم.

درس نهم اقتصاد دهم علوم انسانی

پیامدهای تورم درجامعه

– تورم بر رفاه مردم و امنیت اقتصادی آنها اثر منفی دارد.
– تورم موجب می شود فضای کسب و کار بی ثبات شود و تولیدکنندگان و بازرگانان نتوانند پیش بینی درستی از آیندۀ قیمتها در بازار داشته باشند.
– تولید و خرید و فروش کالاها با مشکلات زیادی روبه رو خواهد شد.
– مصرف کنندگان کالاها و خدمات نیز، با کاهش قدرت خرید پولشان مواجه می شوند و این بر رفاه آنها اثر منفی خواهد گذاشت.

علت ایجاد تورم

گاهی علت تورم، نابرابری عرضه و تقاضای کل در اقتصاد است. این فزونی تقاضا بر عرضه، به صورت افزایش قیمت ها بروز می کند.
تصور کنید که برای خرید خودرو وارد بازار شده اید، اما خودرو به اندازۀ تقاضاکنندگان وجود ندارد و بازار با مازاد
تقاضا مواجه است.

دراین صورت تنهاعده محدودی ازتقاضاکنندگان که حاضرباشندقیمت بالاتری برای خودروبپردازندصاحب خودروخواهندشدواین امرمنجربه افزایش قیمت خودروخواهد شد
– تورم می تواند علت دیگری هم داشته باشد.اگر افزایش نقدینگی در کشور با افزایش تولید هماهنگ نباشد، می تواند سبب تورم شود.

در کشور ما، افزایش درآمدهای نفتی هرچندگاهی به افزایش ظرفیت های تولیدی کمک می کند؛ اما باعث رشد درآمدهای اقتصادی و رشد حجم نقدینگی در کشور می شود که تورم زا است.
 نوسانات نرخ ارز نیز بر ارزش پول ملی ما اثر منفی می گذارد و منجر به کاهش قدرت خرید پول ملی و در پی آن منجر به تورم می شود.

درس نهم اقتصاد دهم علوم انسانی

راه حل برای نابرابری عرضه و تقاضا

افزایش عرضه کالاها

افزایش ظرفیتهای تولیدی
افزایش واردات

راه حل برای عدم هماهنگی افزایش نقدینگی با تولیددرجامعه

کنترل میزان نقدینگی

کاهش نقدینگی درگردش(تورم)

افزایش نقدینگی درگردش(رکود)

دولت به دو روش می تواند عرضه را افزایش دهد؛ روش اول آن است که ظرفیت های تولیدی را افزایش دهد؛ اما از آنجا که این روش معمولاً زمان بر است، دولت ها ترجیح می دهند از طریق افزایش واردات، بازار را تنظیم کنند.

در کشور ما، افزایش درآمدهای نفتی هرچندگاهی به افزایش ظرفیت های تولیدی کمک می کند؛ اما باعث رشد درآمدهای اقتصادی و رشد حجم نقدینگی در کشور می شود که تورم زا است.

سیاست های پولي

درس نهم اقتصاد دهم علوم انسانی

سیاست های پولي به چند شکل انجام مي شود؛
-کاهش نقدینگی در گردش؛
-افزایش نقدینگی در گردش.

سیاست پولی کاهش نقدینگی درگردش به سیاست پولی انقباضی مشهور است

به سیاست پولی افزایش نقدینگی درگردش سیاست پولی انبساطی می گویند.

زمانی که اقتصادکشوردچارتورم می شود،برای پیشگیری ازافزایش قیمت هایاکاهش سرعت آن،بانک مرکزی سیاست کاهش نقدینگی یاهمان کاهش حجم پول در گردش را به کار می گیرد.

بانک مرکزی  ازطریق سیاست بازارباز( فروش اوراق مشارکت) باعث کاهش نقدینگي درجامعه ميشود در این روش بانک مرکزی می‌تواند با فروش اوراق مشارکت به طور مستقیم از مقدار نقدینگی در دست مردم بکاهد.

بانک مرکزی با خرید اوراق مشارکت، می تواند نقدینگی بیشتری به جامعه تزریق کند.

 

داغ ترین مطلب!
درس ششم دین و زندگی دوازدهم علوم انسانی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

تخفیف 5%+25%
هیچی
دفعه ديگه .
تقریبا!
مبلغ نقدی ۱۰۰۰۰۰ریال
کد تخفیف 7%+25%
چیزی نیست
روز شانست نبود
تقریبا!
ارسال رایگان
نشد
پوچ

شانس خودتان را برای برنده شدن یک جایزه امتحان کنید!
شانس خود را برای برنده شدن تخفیف های شگفت انگیز امتحان کنید!
دکمه زیر را فشار دهید و اجازه دهید تا گردونه شانس شما را برای بردن جایزه مشخص کند.

اگر برنده شدید کدی که گردونه بهتون میده رو یادداشت کنید و هتگام ثبت سفارش در قسمت کد تخفیف وارد کنید

اگر بازنده شدید ما یک بازی دیگر به شما می دهیم !

به بالای صفحه بردن