جزوه درس ۴فلسفه ۱۱ آغاز تاریخی فلسفه

جزوه درس ۴فلسفه ۱۱ آغاز تاریخی فلسفه

فلسفه یازدهم

آغاز تاریخی فلسفه

در ابتدای درس تذکر این نکته ضروری است که اطلاع از آغاز اندیشه های فیلسوفان و تفکرات فلسفی در شناخت درست ما از بسیاری از اندیشه هایی که اکنون بین ما رایج است، مؤثر خواهد بود.

آیا می توان برای دانش فلسفه آغاز زمانی و مکانی تعیین کرد؟

برای پاسخ به این سوال باید تفکرات فلسفی را به دو بخش تقسیم کرد:

۱- تفکرات فلسفی نانوشته                ۲- تفکرات فلسفی نوشته شده

∇تفکرات فلسفی نانوشته

از این حیث برای دانش فلسفه نمی توان از نظر زمانی و مکانی ، نقطه آغازی تعیین کرد و این مطلب در باره همه دانش ها صدق می کند.

چرا نمی توان برای  تفکرات فلسفی از نظر زمانی و مکانی ، آغازی تعیین کرد؟

زیرا:

الف- بی تردید هر جا که تمدنی شکل گرفته ، کسانی هم بوده اند که در باره اساسی ترین مسئله های هستی و زندگی بشر می اندیشیده اند و سخن می گفته اند.

ب- برخی از تمدن ها آن قدر قدیمی اند که در اثر گذر زمان و آمد و شد حوادث ، آثار تمدنی آن ها از بین رفته است

ج- می دانیم که تمدن های قدیم تر و ساده تر «مقدمه و پلکان» شکل گیری تمدن های جدید تر بوده اند و دستاوردهای آن ها به تمدن های جدید تر منتقل شده است.

بنابر دلایل فوق، اطلاعات ما به هیچ وجه نمی تواند تاریخ دقیقی از فلسفه ارائه دهد و ما تنها قادر به ارائه گزارش اجمالی از دورترین اندیشه های فلسفی هستیم. نمونه هایی از گزارش های اجمالی از دورترین تمدن ها:

۱- یک نمونه ایران باستان:

 

۲-تفکرات فلسفی مکتوب و نوشته شده

∴چر از یونان به عنوان مهد تفکر فلسفی یاد می کنند؟

۱- نخستین مجموعه ها یا قطعه های فلسفی از آ« جا به یادگار مانده است

۲- در آن جا دانش فلسفه شکل گرفته است

۳- در آن جا تفسیر جهان با روش عقلانی رایج شد

۴- در آنجا حدود شش قرن پیش از میلاد مباحث فلسفی پایه گذاری شد

۵- و در آنجا اولین فیلسوف یونان پا به عرصه وجود گذاشت.

جزوه درس ۴فلسفه ۱۱ آغاز تاریخی فلسفه

زادگاه فلسفه یونانی بخشی بود از سرزمین یونان باستان ، واقع در غرب آسیا ی صغیر (کشور ترکیه کنونی) که «ایونیا» نامیده می‌شد. در اینجا بود که حدود شش قرن پیش از میلاد مباحث فلسفی پایه گذاری  شد .

در باره نخستین اندیشمندان یونانی پیش از سقراط ، کلمه فیلسوف به کار نمی رفت و همانطور که در درس آموختیم، کسی که این کلمه را سر زبان ها انداخت سقراط بود.

این درس در باره اندیشمندان یونان باستان پیش از سقراط ، اعتقادات آن ها در باره مبدأ پیدایش جهان و نقش آن ها در ظهور گروهی به نام سوفسطائیان بحث می کند.

مردم یونان باستان به خدایان متعدد اعتقاد داشتند و هر پدیده را به خدایی نسبت می دادند؛

 اندیشمندان یونان باستان تلاش کردند که منشا «واحدی» برای پدیده ها تبیین کنند ؛ بنابر این  به دنبال این مسئله بودند که«مادة المواد» یا ماده اصلی موجودات و پدیده ها چیست؟

سوفیست ها

آراء گوناگون و غالباَ متضاد باعث ایجاد تشویش در بین مردم و بی اعتمادی نسبت به علم و دانش شد؛ در این میان گروهی از این آشفتگی فکری بهره برده و منادی بی اعتباری علم و دانش شدند.

این گروه که خود را «سوفیست » یعنی دانشمند می خوانند، به این دلیل که سخن اندیشمندان و جهان شناسان با یکدیگر متضاد است، و آن ها نتوانسته اند تفسیر درستی از جهان به دست آوردند، نظرات آن ها را« بیهوده » دانستند و به جای آموزش علوم به فن «سخنوری» روی آوردند.

اندیشمندان یونان باستان:

جزوه درس ۴فلسفه ۱۱ آغاز تاریخی فلسفه

 فیثاغورس
  • یکی دیگر از فیلسوفان اولیه و پایه گذار ریاضی و هندسه و یکی از پایه گذاران فلسفه است
  • او یک دستگاه فلسفی عمیق بنا نهاد ؛

 فیثاغورس چگونه دستگاه فلسفی عمیقی بنا نهاد؟

او ریاضیات را به گونه ای خاص با فلسفه و عرفان در آمیخت و دستگاه فلسفی عمیقی بنا نهاد

  • لفظ «فلسفه» را او اولین با به کار برد؛ همچنین واژه «تئوری» به معنایی که امروزه رایج است و واژه «کیهان» را برای جهان نخستین با راو استفاده کرد

 فیثاغوریان چه گروهی بودند ودر باره مبدأ تغییرات چه  اعتقادی داشتند؟

پیروان فیثاغورس و فیلسوفانی که فیثاغوریان خوانده می شوند، آن ها نخستین کسانی بودند  که:

°  خود را وقف «ریاضیات» کرده و باعث پیشرفت آن شده اند

°در نظر آنان ، اصول ریاضی در باره تمام موجودات صادق است

° آن ها اعداد و اصول اعداد را ، همان عناصر اولی همه موجودات می دانند.

 هراکلیتوس

جزوه درس ۴فلسفه ۱۱ آغاز تاریخی فلسفه

پارمنیدس
  • بنا به نقل افلاطون، سقراط در جوانی با وی ملاقات کرده است
  • او فلسفه خود را به صورت «شعر» عرضه کرده و به صورتی شاعرانه به توصیف عقاید خود پرداخته است
  • مهم: او برای نخستین بار به مفهوم «بودن»و«شدن»(وجود و حرکت) که از مفاهیم اصلی فلسفه هستند، توجه دقیق کرده و تفاوت آن دو را ذکر کرده است
پارمنیدس به کدام مفاهیم اصلی فلسفه برای نخستین بار توجه دقیق کرده است؟

مفهوم «بودن-هستی »و «شدن-حرکت و تغییر»

اعتقاد پارمنیدس در باره هستی

نظر پارمنیدس در باره هستی در نقطه مقابل نظر هراکلیتوس قرار می گیرد؛ هراکلیتوس هستی را در تغییر و تحول دائمی می بیند و پارمنیدس، ثابت

نظر پارمنیدس در باه هستی چیست؟

پارمنیدس می گفت :

الف- هستی یک امر واحد و ثابت است و حرکت و شدن ندارد

ب- او می گفت: در جهان واقع، نیستی راه ندارد و نمی توان گفت «نیستی»، «هست»؛ زیرا این جمله تناقض آمیز است ( یعنی در عین این که هست ، نباشد و این تناقض است)

ج- ما با یک واقعیت بدون تغییر و جاودان و فناناپذیر رو به رو هستیم.

د- البته از طریق حواس نمی توان به این واقعیت رسید (ثبات هستی) ، بلکه با تفکر عقلی است که می توان این حقیقت را دریافت.

نظر پارمنیدس در باره حواس 

به نظر او حواس مرتبه «ظاهری» جهان و هستی را نشان می دهد که نشان دهنده امور مختلف و متغیر است

به نظر پارمنیدس «واقعیت از جنس هستی است که با عقل می توان به آن رسید»

پارمنیدس برای هستی چند مرتبه قائل است و روش درک هر کدام را چه می داند؟

دو مرتبه : ۱- مرتبه ظاهری جهان که متغیر است وبا «حواس» درک می شود

۲- مرتبه باطنی و حقیقی هستی که بدون تغییر و جاودان است و با «عقل» درک می شود

پس: از نظر پارمنیدس حقیقت را نمی توان با حواس ظاهر درک کرد و فقط از طریق تفکر ممکن است.

جزوه درس ۴فلسفه ۱۱ آغاز تاریخی فلسفه

ویژگی های هستی در نگاه پارمنیدس:

۱- بدون تغییر و ثابت است   ۲- جاودانه و فنا ناپذیر است    ۳- امر واحد است نه متکثر    ۴- از جنس بودن است نه شدن و تغییر    ۵-تنها با عقل شناخته می شود نه حس   ۶- دارای دو مرتبه و لایه است: لایه ظاهری که با حواس درک می شود و لایه باطنی که با عقل درک می شود.

استدلال پارمنیدس در خصوص« حقیقت واحد و ثابت و جاودان بودن هستی» 

  • اگر چیزی به وجود آید ، یا از وجود به وجود آید یا از لاوجود
  • اگر چیزی به وجود آید در این صورت قبلاً هست
  • اگر از لاوجود به وجود آید ،در این صورت هیچ نیست
  • زیرا از هیچ، هیچ چیز به وجود نمی آید

بنابر این :  وجود فقط هست و یکی است.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

به بالای صفحه بردن