جزوه درس ۳ تاریخ دهم

جزوه درس ۳ تاریخ دهم

تاریخ دهم                باستان شناسی؛ در جست و جوی میراث فرهنگی

باستان شناسی چیست؟

برخی صاحب نظران با توجه به تعریف باستان شناس و باستان شناسی، باستان شناسی را علمی که هدف آن، شناخت انسان و پژوهش در فرهنگ اوست، به حساب می آورند.

مکان یا محوطۀ باستانی

به مکان هایی که باستان شناسان در آن جا آثار باستانی و تاریخی را مطالعه و در مواردی کشف می کنند، مکان یا محوطۀ باستانی گفته می شود و برخی از آن ها سکونتگاه های روستایی یا شهری هستند که چند هکتار وسعت دارند؛ مانند شهر سوخته در ایران و شهر پمپئی در ایتالیا.

مکان های باستانی و تاریخی از نظر شکل و وسعت متفاوت اند.

غارها، گورستان ها و آرامگاه ها از محوطه های باستانی مورد توجه و علاقۀ باستان شناسان هستند و اشیای به دست آمده از گورهای باستانی، از جذاب ترین و پربیننده ترین آثار موزه ای هستند.

نقاشی ها و اشیای کشف شدۀ از غارها، منبع ارزشمندی برای ملطالعه و شناخت زندگی مردمان پیش از تاریخ به شمار می آیند.

 

برخی دیگر از آثار تاریخی، بر سینۀ کوه ها و صخره ها کنده شده اند. در گوشه و کنار ایران به ویژه فارس،همدان و کرمانشاه؛ سنگ نوشته‌ها، نقش برجسته ها و گوردخمه های متعددی به دیوارۀ کوه ها و صخره ها نقش بسته اند و گوشه ای از فرهنگ و تمدن کهن ایرانی را به نمایش می گذارند. تپه های باستانی از مکان های مهم باستان شناسی هستند. هنگامی که در دوره های زمانی مختلف به تناوب مردمانی در یک مکان سکونت نمایند به تدریج چند لایۀ باستانی روی هم قرار می گیرند.

مراحل کار باستان شناسان

کشف و شناسایی

برای کشف آثار باستانی و تاریخی، علاوه بر رجوع به کتاب های تاریخی، سفرنامه ها و … از ایزارها و فناوری های جدید و پیشرفته ای مثل پهپادها، رادارها، عکس های هوایی، تصاویر ماهواره ای، روش های الکترو مغناطیسی و سامانۀ اطلاعات جغرافیایی که قابلیت زیادی در نقشه برداری، کشف و بازسازی دقیق محوطه ها و آثار باستانی دارند، استفاده می کنند.

تعدادی از آثار و بناهای کشورمان مانند مرد نمکی زنجان و تمدن عظیم جیرفت در استان کرمان به طور اتفاقی کشف شده اند. برخی از این کشفیات همانند آن چه در جیرفت رخ داد، توأم با حفاری های غیر قانونی و قاچاق گستردۀ آثار ارزشمند باستانی بود.

جزوه درس ۳ تاریخ دهم

حفاری

حفاری یکی از مراحل حساس کار باستان شناسان به شمار می رود و نیازمند دانش، تجربه و دقت فراوان است. چرا که ممکن است با کوچک ترین اشتباه، آسیب بزرگی به آثار و بناهای تاریخی در حال کاوش وارد شود. باستان شناسان پس از حفاری و خاکبرداری با یافتن بنای تاریخی، نخستین نقشۀ بنا را مشخص می کنند.

باستان شناسان در مرحلۀ حفاری و خاکبرداری با یافتن یک شی در خاک ابتدا از آن عکس می گیرند و تمام مشخصاتش را به طور دقیق ثبت می کنند سپس آن را از خاک بیرون آورده و مراحل بعدی تحقیقات، در کارگاه ها و آزمایشگاه های مجهز ادامه می یاید.

استخراج و تنظیم اطلاعات

جزوه درس ۳ تاریخ دهم

تعیین سن آثار باستانی

امروزه باستان شناسان برای تاریخ گذاری و تعیین سن آثار باستانی از روش های علمی پیشرفته ای همچون روش رادیو کربن استفاده می کنند. و شیوۀ پیشرفته تری موسوم به پتاسیم -آرگون استفاده می کنند و در این روش ها از دانش هایی چون شیمی، فیزیک، گیاه‌شناسی، زمین شناسی و …. کمک گرفته می شود.

موزه ها ،گنجینه های آثار باستانی

موزه ها مهم ترین مکان گردآوری، نگه داری، مرمت، مطالعه و نمایش آثار باستانی هستند. موزه هایی در ایران و جهان که دارای آثار باستانی ارزشمند ایرانی هستند : موزۀ ملی ایران باستان، موزۀ لوور در پاریس، موزۀ بریتانیا در لندن، موزۀ آرمیتاژ در سن پترزبورگ روسیه، موزۀ متروپولیتن در نیویورک.

باستان شناسی و تاریخ

مطالعه و شناخت دوران بسیار طولانی پیش از تاریخ عمدتاً متکی به کاوش های باستان شناسی است. بیشتر آگاهی و اطلاعاتی که تا کنون دربارۀ زندگی انسان ها و جوامع دوران پیش از تاریخ به دست آمده، حاصل تحقیقات علمی باستان شناسان است.

باستان شناسی  کمک شایانی به مطالعۀ دوره های تاریخی زندگی بشر کرده است.

باستان شناسی علاوه بر آن که میراث فرهنگی بشر را کشف و معرفی کرده است، نقش مهم‌تری در مرمت و نگهداری این میراث گرانبها دارد.

با ما کامل تر بخوانید.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

به بالای صفحه بردن