جزوه درس ۱ تاریخ دهم

جزوه درس ۱ تاریخ دهم

تاریخ دهم 

تاریخ و تاریخ نگاری

معانی واژۀ تاریخ: مجموعۀ حوادث یا رویدادهایی که برای یک فرد یا جامعه اتفاق افتاده مانند تاریخ ایران

علم یا روش های علمی که توسط آن، رویدادهای گذشته را با توجه به شواهد و مدارک مورد مطالعه و تحلیل
قرار می دهند. مانند تاریخ روابط اقتصادی ایران و هند در دوران اشکانیان

تعیین  روز، ماه، سال یعنی تقویم سالانه

ویژگی های رویدادهای تاریخی

نقش انسان در تاریخ

انسان نقش محوری و اساسی دارد و رویدادها و تحولات تاریخی در نتیجۀ رفتار متقابل انسان ها با یکدیگر و طبیعت، پدیدآمده اند.نهادها، جوامع، کشورها و در یک کلام تمدن نیز پیامد رفتار فردی و جمعی انسان هاست.

جزوه درس ۱ تاریخ دهم

تاریخ نگاری و روش پژوهش در تاریخ

پیشینۀ تاریخ نگاری

تاریخ از جمله علومی است که پیشینه ای بس ار قدیمی دارد. پس از اختراع خط در حدود ۵ هزار سال پیش به تدریج توجه انسان به ثبت و نگارش رویدادهای عصر خویش جلب شد.

قدیمی ترین متن تاریخی که تاکنون کشف شده، سنگ نوشته ای به خط مصری است که ب ش از ۴هزار سال قدمت دارد که در آن نام تعدادی از فراعنه و برخی حوادث دوران آنان بیان  شده است.سنگ نوشته های باقی مانده از دوره های هخامنشیان و ساسانیان،حاکی از توجه ایران ان به ثبت و ضبط وقایع تاریخی دارد.

تاریخ نگاری در مفهوم کام آن از قرن پنجم پیش از میلاد در یونان باستان و با ظهور هرودت که «پدر تاریخ» لقب گرفت، آغاز شد.

جزوه درس ۱ تاریخ دهم

کتاب تاریخ هرودت  کهن ترین و کام ترین اثر تاریخی به جا مانده از عصر باستان

 بخش عمدۀ ملاهب آن در رابله با جنگ های یونان و ایران است.

پس از هرودت، دیگر نویسندگان یونانی و سپس رومی، راه او را ادامه دادند و فن تاریخ نویسی را تکامل بخشیدند. به باور برخی پژوهشگران، رواج و رونق ادبیات و فلسفه، تأثیر مهمی بر شکوفایی و گسترش علم تاریخ در یونان باستان داشته است.

دورۀ اسلامی

تاریخ نگاری میان مسلمانان رواج یافت و کتاب های تاریخی ارزشمدندی به دست مورخان مسلمان نوشته شد. شماری از این مورخان، ایرانی بودند؛ مانند طبری، بیهقی و …

برخی از وقایع نویسان به عنوان منشی در خدمت شاهان و حاکمان بودند و در مسافرت ها و جنگ ها آن ها را همراهی می کردند. علاوه بر این، برخی از مورخان درباری به اسناد و مدارک دولتی دسترسی داشتند و می توانستند از آنها برای ثبت و نگارش رویدادها استفاده کنند.

دورۀ رنسانی (قرون ۱۳ تا ۱۷ م) در اروپا وقوع تحولات فکری و علمی و به تدریج متحول شدن علم تاریخ و پدید آمدن شیوه ای نوین در تاریخ نگاری

اساس شیوۀ نوین تاریخ نگاری     •سنجش دقیق منابع

                                              • استناد به اسناد و مدارک معتبر

                                              • دوری از داستان پردازی 

تفاوت تاریخ نگاری نوین و وقایع نگاری

تاریخ نگاری نوین

♦بررسی و مطالعۀ همۀ ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، هنری و … جوامع -گذشته(بررسی و مطالعۀ تمام جنبه های زندگی مردمان و جوامع گذشته)

♦ علاوه بر ثبت رویدادها، زمینه ها، علت ها، نتایج و آثار گوناگون حوادث -تاریخی را بررسی و تجزیه و تحلیل می نماید.

♦ در این پژوهش های علمی، از یافته های علوم و فنون مختلف دیگر مانند -باستان شناسی، جامعه شناسی و … استفاده می شود.

جزوه درس ۱ تاریخ دهم

وقایع نگاری

♦محدود به توصیف و شرح -زندگانی و اقدامات فرمانروایدان و امور سیاسی و نظامی.

♦صرفاً به ثبت و نقل رویددادهای -گذشته می پردازد.

مراحل پژوهش در تاریخ

نکات مورد توجه در انتخاب موضوع ←       ° تازه بودن

 

                                                         ° تکراری نبودن

 

                                                         °  مؤثر بودن

                              

                                                        ° موجود بودن منابع و اطلاعات کافی در مورد آن

 

تدوین پرسش های تحقیق: هر پژوهش علمی نیازمند یک یا چند پرسش است 

شناسایی منابع : پس از شناسایی منابع و اسناد تحقیق، ارزیابی آن ها از جهات: میزان اعتبار،دقت و صحت

اگر محققی از اسناد استفاده کند، باید از اصالت سند و جعلی نبودن آن اطمینان حاصل کند.

جزوه درس ۱ تاریخ دهم

گردآوری و تنظیم اطلاعات: 

استخراج اطلاعات مربوط به موضوع تحقیق از منابع و اسناد تاریخی و سپس تنظیم و دسته بندی آن ها.

تحلیل و تفسیر اطلاعات:

گزارش یافته های پژوه:

استخراج نتایج و یافته های تحقیق و ارائه آن ها در قالب گزارش علمی.

منابع پژوهش علمی در تاریخ

فواید و کارکردهای مطالعۀ تاریخ

منبع شناخت و تفکر

بهره گیری از گذشته برای حال و آینده

تقویت حس میهن دوستی و هویت ملی

منبع شناخت و تفکر

فواید مطالعۀ تاریخ از دید استاد مطهری: از نظر قرآن تاریخ بشر و تحولات آن بر طبق یک سلسله سنن و نوامیس قوانین صورت می گیرد و عزت ها و ذلت ها، موفقیت ها و شکست ها، خوشبختی ها و بدبختی های تاریخی حسابهایی دقیق و منظم دارد که با شناخت آن حساب ها و قانون ها می توان تاریخ حاضر را تحت فرمان درآورد و به سود سعادت خود و مردم از آن بهره گیری کرد.

بهره گیری از گذشته برای حال و آینده

شناخت و آگاهی تاریخی مخصوص گذشته نیست، بلکه به در زمان حال و ترسیم مسیر آینده هم کمک می کند. رویدادهای تاریخی اگرچه در گذشته در زمان معینی رخ داده اند، اما آثار، نتایج و پیامدهای این رویدادها، گذشته، حال و آینده را به هم پیوند می دهد.

مطالعۀ تاریخ ما را یاری می دهد تا بفهمیم فرهنگ ها و جوامع بشری چگونه و تحت تاثیر چه عواملی به وجود آمده،پیشرفت کرده و به وضعیت امروزی رسیده اند در نتیجه علم تاریخ می تواند به ما در جهت شناخت درست اوضاع کنونیجامعۀ خویش و جوامع دیگر و نیز ترسیم مسیر آینده کمک کند.

تقویت حس میهن دوستی و هویت ملی

مردمانی که برای نسل های متوالی سرگذشتی مشترک داشته و سالیان طولانی در موفقیت ها و شکست های هم شریک بوده اند، به طور طبیعی نسبت به سرزمین و گذشتۀ خود، نوعی علاقه و دلبستگی خاص پیدا می کنند.

نیاکان ما با آگاهی و دلبستگی به فرهنگ و زبان خویش توانستند در برابر حوادث عظیمی چون حملۀ اسکندرمقدونی، تهاجم ویرانگر مغولان و نظایر آن دوام بیاورند و مانع فروپاشی جامعه و فرهنگ ایرانی شوند.

ویدئو رو ببنید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

به بالای صفحه بردن